De helft van de ondernemers verwacht volgend jaar investeringen in zijn bedrijf uit te stellen. Belangrijkste reden voor dit uitstel? Wisselend beleid vanuit de overheid, daardoor hebben ondernemers onvoldoende zekerheid over hun toekomst. Ook maken ondernemers zich zorgen over de internationale situatie en de gevolgen daarvan voor hun bedrijfsvoering. Dat en meer blijkt uit de PrinsjesdagPeiling 2026, die in opdracht van VNO-NCW en MKB-Nederland voor het vierde jaar op rij is uitgevoerd door KiesKompas onder bijna 3.500 ondernemers.

Het is zorgelijk dat ondernemers in Nederland investeringen steeds vaker uitstellen. Dat raakt niet alleen het bedrijf, maar ook investeringen in onder meer verduurzaming en medewerkers. Uitstel van investeringen zorgt bovendien voor toenemende druk op de economische groei van Nederland. Groei die nodig is om de overheidsuitgaven te blijven bekostigen.

Wisselend politiek beleid
Ondernemers geven aan dat het wisselende beleid vanuit de overheid een belangrijke reden is om hun investeringen uit te stellen. Door de onzekerheid die deze wisselende politieke wind met zich meebrengt weten ondernemers niet waar ze aan toe zijn. Ondernemers weten niet aan welke regels en voorwaarden ze de komende jaren moeten voldoen, dat maakt investeren zeer risicovol.

VNO-NCW: ‘Een economie die steviger moet groeien, heeft daarom een overheid nodig die ondernemers ruimte biedt, knelpunten oplost en beleid voor langere tijd voorspelbaar maakt. Gebeurt dat niet, dan blijven we het elk jaar weer over bezuinigingen hebben.’

Negatiever over economie
Ondernemers zijn iets negatiever over de economie dan vorig jaar. Bijna drie op de tien beoordeelt deze als (zeer) slecht en ruim de helft is (zeer) somber over de ontwikkeling van de economie in de komende twaalf maanden. Nog steeds zes op de tien beoordeelt het ondernemingsklimaat als (zeer) slecht, slechts 11 procent als goed. Ook over de internationale situatie maken veel ondernemers zich zorgen. De toenemende druk op (handels)ketens zorgt voor onzekerheid.

 

Regeldruk, werkgeverslasten en sociale zekerheid blijven grootste zorgen
Ondernemers zien het verminderen van de regeldruk nog altijd als de belangrijkste opgave voor het kabinet. Daarbij gaat het niet alleen om minder regels, maar vooral om eenvoudiger regelgeving, minder administratieve lasten, het beperken van dubbele informatieverzoeken en meer stabiliteit in wet- en regelgeving. Ook snellere procedures staan hoog op het wensenlijstje.

Naast regeldruk vragen ondernemers nadrukkelijk aandacht voor de werkgeverslasten. Een verlaging hiervan wordt gezien als een belangrijke randvoorwaarde voor een gezond ondernemingsklimaat en verdere investeringen in groei en innovatie.

Ook het stelsel rond ziekte en arbeidsongeschiktheid verdient volgens ondernemers verbetering. Met name de verplichting tot twee jaar loondoorbetaling bij ziekte, in combinatie met de bijbehorende re-integratieverplichtingen, wordt ervaren als een zware belasting voor werkgevers. Een beter werkend en evenwichtiger systeem staat daarom hoog op de politieke agenda van het bedrijfsleven.

Koers op groei
VNO-NCW en MKB-Nederland roepen de politiek op om een gezamenlijke investerings- en groeikoers neer te zetten. Daarbij moeten de belangrijkste belemmeringen snel worden aangepakt zodat bedrijven in Nederland kunnen investeren. Dat zijn onder andere de hoge lastendruk, regeldruk, netcongestie, trage vergunningverlening en achterstallige investeringen in infrastructuur.  Belangrijk is verder dat de aanbevelingen uit de agenda van Wennink wordt uitgevoerd.

Volgens de ondernemersorganisaties is het nu tijd om echt met deze grote opgaven aan de slag te gaan. ‘We moeten werken aan oplossingen die langer meegaan dan één begrotingsjaar of kabinetsperiode. Alleen met een stabiele koers, een beter ondernemingsklimaat en voldoende investeringsruimte kunnen we de koek voor Nederland vergroten.’

Reactie NRK op PrinsjesdagPeiling
De NRK sluit zich aan bij deze oproep. Eerder dit jaar bleek ook al uit een peiling onder de leden van de NRK dat veel bedrijven zich zorgen maken over de internationale situatie op dit moment. De wereldwijde onrust is voelbaar in de keten en zet marges onder druk. Daarom is het belangrijk dat bedrijven de ruimte krijgen om te investeren. Een stabiel beleid vanuit de Nederlandse overheid is cruciaal. Alleen dan weten ondernemers waar ze aan toe zijn en kunnen ze investeren in ontwikkeling en (verdere) verduurzaming van hun bedrijf.