De Europese industrie staat onder druk. Bedrijven voelen de gevolgen van hoge energiekosten, stevige concurrentie van buiten Europa en toenemende geopolitieke spanningen. Voor ondernemers in de rubber- en kunststofketen is dat geen ver-van-mijn-bedshow, maar dagelijkse realiteit. Daarom is het goed dat de Europese Commissie nu met de Industrial Accelerator Act (IAA) komt. De NRK ziet mooie stappen in de IAA, maar het tempo moet omhoog. Ook mist de NRK een belangrijk element in het plan: de verplichte inzet van lokale Europese grondstoffen, zoals recyclaat.

De Industrial Accelerator Act is onderdeel van de Clean Industrial Deal en moet zorgen dat Europese productie concurrerender en duurzamer wordt. De wet richt zich vooral op een aantal zaken: het creëren van vraag naar Europese producten, duurzame producten en het versoepelen en versnellen van vergunningsprocedures voor investeringsprojecten. De IAA is cruciaal, want zonder een stevige markt én een overheid die doorpakt, komt verduurzaming niet van de grond.

Vraag creëren voor duurzame Europese producten
De EC wil verplicht stellen dat duurzaamheid en EU-made als criteria worden meegenomen bij openbare aanbestedingen voor staal, cement, aluminium en de auto-industrie. Chemie staat nog niet op de lijst maar kan door de EC ook worden aangewezen om deze criteria op te nemen. Ook kunnen er vrijwillige duurzaamheidslabels komen die later de basis vormen voor bredere productnormen. De chemie staat hierbij als eerste sector op de lijst.

Voor de Nederlandse rubber en kunststofindustrie is dit een belangrijke stap. Onze bedrijven investeren al jaren in schonere processen, circulaire oplossingen en materialen van Europese bodem. Maar zonder een markt die dit ook afneemt, blijven veel projecten hangen in goede bedoelingen. Vraagcreatie maakt investeringen haalbaar en houdt productie in Europa.

Europees recyclaat
De Europese Commissie kiest voor het stimuleren van duurzame producten. Het is opvallend dat de Commissie daarbij niet kiest voor ‘Made with European materials’: eisen aan de grondstoffen voor deze duurzame producten stelt de Commissie nu niet. Zo stelt de IAA de inzet van bijvoorbeeld Europees recyclaat niet verplicht. De vraag naar Europees recyclaat blijft daardoor beperkt. Hierdoor komen recyclers in de problemen. De NRK roept de Europese Commissie daarom op om ook te kijken naar manieren om de vraag naar en inzet van Europees recyclaat te stimuleren. Dat kan door bijvoorbeeld in bijmengverplichtingen de inzet van Europees geproduceerd recyclaat verplicht te stellen.

Vergunningen blijven de bottleneck
De Commissie wil speciale versnellingszones aanwijzen voor verduurzamingsprojecten. Dat klinkt goed, maar voor Nederland is het niet genoeg. Hier blijft vooral het stikstofslot een harde rem. Ook bedrijven in onze sector lopen hierdoor vast met projecten die juist moeten zorgen voor minder uitstoot, meer circulariteit en meer Europese productie.

Een vrijstelling voor stikstofuitstoot tijdens de bouwfase, zoals eerder voorgesteld voor elektriciteitsinfrastructuur, zou veel lucht geven. Zonder zo’n maatregel blijft versnelling een papieren werkelijkheid.

Strengere eisen voor buitenlandse investeringen
De Accelerator Act bevat ook nieuwe regels voor investeringen door partijen van buiten de EU in strategische sectoren zoals cleantech. Grote investeringen moeten straks vooraf worden goedgekeurd en kunnen aan eisen worden verbonden, zoals een maximaal eigendomspercentage. VNO-NCW zet daar vraagtekens bij, omdat er al Europese regels bestaan voor het toetsen van risicovolle investeringen. Extra drempels mogen het Europese investeringsklimaat niet verslechteren.

Wat betekent dit voor de rubber- en kunststofketen?
Voor NRK-bedrijven liggen hier kansen, maar alleen als Europa inzet op:

• Een stevige Europese markt voor duurzame, circulaire polymeren en kunststofproducten dat geeft ondernemers meer duidelijkheid en ruimte om te investeren.
• Snellere vergunningen zijn nodig om fabrieken te moderniseren, recyclingcapaciteit op te schalen en biobased en circulaire productielijnen te bouwen.
• Een gelijk speelveld voorkomt dat bedrijven worden weggedrukt door producten en grondstoffen van buiten Europa die onder andere voorwaarden zijn gemaakt.

Onze sector is al jaren bezig met het verkleinen van de milieubelasting, het vergroten van circulariteit en het versterken van de Nederlandse kunststofketen. We hebben de kennis, de innovatiekracht en de ketensamenwerking. Wat nodig is, is beleid dat deze inzet ondersteunt en niet afremt.