Muziekplezier voor iedereen
Een leven zonder muziek is ondenkbaar. Van arbeidsvitamine tot Mozart, van house tot jazz, iedereen heeft zijn of haar voorkeur. Muziek om naar te luisteren of om zelf muziek te maken.
Muziekinstrumenten zijn meestal prijzig. Ouders bedenken zich dan ook wel een paar keer voordat ze een kostbaar, en tegelijkertijd kwetsbaar instrument aanschaffen voor hun kinderen. Gelukkig zijn er tegenwoordig goedkopere en sterke alternatieven op de markt. Een viool, klarinet, drum of gitaar ziet er nog wel net zo uit als honderd jaar geleden, maar schijn bedriegt. Nieuwe materialen zijn ook in de instrumentenbouw doorgedrongen. Dat maakt dat instrumenten een stuk minder kwetsbaar zijn dan vroeger.
Gitaren, violen en andere houten instrumenten als klarinet en hobo zijn bijvoor-beeld erg gevoelig voor hitte, kou en vooral vocht. Worden zulke instrumenten echter uitgevoerd in kunststof dan zijn ze daartegen heel goed bestand. Dus geen last meer van voor een instrument desastreuze vervormingen en scheurtjes.
Belangrijk is daarbij dat de keuze voor nieuwe materialen helemaal niet ten koste hoeft te gaan van de klank. Er zijn zelfs professionele musici die de voorkeur geven aan kunststof boven de traditionele houten instrumenten.
Er zijn natuurlijk uitzonderingen. Kunststof blaasinstrumenten (met name klarinetten en hobo's) zijn vooral geschikt zijn als studieinstrument. De prijs is dan laag, maar de klank is toch minder fraai die van de houten instrumenten.
Nieuwe materialen hebben meer voordelen. Zo kunnen ze precies worden samengesteld naar de krachten en klanken die bij een instrument passen. Op de pilaren van een harp worden bijvoorbeeld andere krachten uitgeoefend dan op de kast van een gitaar. Maar zelfs dat is geen enkel probleem voor een ijzersterke kunststof die is verstevigd met carbonvezels. De gebruikelijke houten harpen hebben - door de enorme afmetingen van het houten frame - nogal veel last van verandering van weer. Dat is met de nieuwe ontwikkeling verleden tijd.
Er zijn allerlei materiaalcombinaties mogelijk. Hout met een kunststof laagje of een mengsel van verschillende harsen of kunststof verstevigd met glas- of carbonvezel of epoxy. Ook al zijn instrumentenbouwers soms ware kunstenaars, de vormgeving is door het gebruik van hout toch beperkt. Met kunststof is veel meer mogelijk. Bijvoorbeeld de kasten van accordeons kunnen door een mix van hout en kunststof (‘PUR’) er schitterend uitzien. En wat te denken van spectaculaire effecten, door bijvoorbeeld een instrument transparant te maken.
Bovendien zijn kunststof instrumenten aanzienlijk lichter, wat zeker voor een harp en een accordeon, maar eigenlijk voor alle instrumenten, een prettige bijkomstigheid is.
Ook bij instrumenten waar je zo op het oog vooral metaal ziet - zoals een drumstel - is daar het een en ander veranderd. De vellen zijn niet langer van huiden gemaakt, maar ook al weer van ijzersterke kunststof. Die zijn bijna niet kapot te krijgen, en gaan dus veel langer mee en zijn goedkoper.
De ontwikkeling van de gitaren is een verhaal apart. In de jaren twintig konden de akoestische gitaren niet op tegen het volume van de koperen blaasinstrumenten. De komst van de elektrische gitaar bracht uitkomst. Sinds het volumeprobleem is opgelost buigen de instrumentenmakers zich over de verbetering van de klank van de elektrische gitaar. Het materiaal van de body (de massieve plank die de klankkast van akoestische gitaar vervangt) heeft belangrijke invloed op de klank. Hout is daarvoor het meest gebruikte materiaal. Sinds kort is er een gitaar op de markt van een kunststof composietmateriaal, die op ingenieuze wijze de houtstructuur nabootst. Keramische bolletjes met lucht imiteren de houtcellen en koolstofvezels de houtvezels. Het kromtrekken van gitaarhalzen is hiermee verleden tijd. Door het ontbreken van knoesten en ander oneffenheden is het geluid van de nieuwe gitaar egaler en gladder, waar je misschien wel even aan moet wennen. Maar dat kan vlot gaan. De introductie van de kunststof ski’s en tennisrackets verliep immers ook razendsnel.
Er dreigt bovendien een schaarste aan hout voor de instrumentenbouw, het zogenaamde toonhout. Op termijn zullen daarom de prijzen van houten instrumenten stijgen, wat de kunststof alternatieven alleen maar interessanter zal maken.
Er zijn ook veel mensen die liever alleen naar muziek luisteren. Honderd jaar geleden moest je dan naar een concert of de fanfare, maar sindsdien is er veel veranderd. Een belangrijke doorbraak was de uitvinding van de grammofoon. Sindsdien kan iedereen zijn eigen favoriete muziek beluisteren, gewoon thuis of op het werk en wanneer je maar wilt. Langspeelplaten werden eerst van het ouderwetse schellak gemaakt, later van modernere kunststoffen. Zulke langspeelplaten waren kwetsbaar, en één kras kon de plaat waardeloos maken.
Sinds de jaren tachtig is de grammofoon verdrongen door de CD. De kleine kunststof CD-plaatjes zijn gemaakt van het keiharde polycarbonaat en zijn daardoor veel minder krasgevoelig.
Bovendien zijn die CD’s inmiddels ook geschikt voor videobeelden, waardoor er muziekclips - beeld en geluid - mee kunnen worden afgespeeld. Voor de liefhebbers van clips heeft kunststof overigens meer in petto. Wetenschap-pers - onder meer aan de Technische Universiteit in Eindhoven - werken momenteel aan nieuwe soorten kunststof. Het gaat onder meer om kunststoffen die zelf licht kunnen geven. Daarmee kan - in combinatie met eveneens kunststoffilters - een extreem plat en lichtgewicht beeldscherm worden gemaakt.
Het zal nog wel een aantal jaren duren voor het zover is. Onderzoekers denken echter dat een beeldscherm niet dikker of zwaarder hoeft te zijn dan een tijdschrift. De beeldkwaliteit is dan echter even goed of zelfs beter dan een gewone TV.
Ook de audioapparatuur wordt alles steeds kleiner, lichter en dunner. Boxen van enkele centimeters dik die je aan de muur kunt hangen, CD-spelers die zo plat en strak zijn dat je ze niet eens herkent. Apparatuur wordt steeds handzamer en daardoor ook gemakkelijker onderweg mee te nemen. Draagbare CD-spelers zijn hier een voorbeeld van. Handig is bovendien dat ze zo op de autoradio kunnen worden ‘ingeplugd’. Via de boxen in de auto zorgen ze voor een prima geluidskwaliteit, zonder dat daarvoor een dure CD-installatie hoeft te worden ingebouwd.